پیش از نقش، نوع جمله را پیدا کن
مشخص کن هستهٔ جمله فعل است یا اسم. در جملهٔ فعلیه از فعل و انجامدهنده آغاز کن؛ در جملهٔ اسمیه مبتدا و آنچه دربارهٔ آن گفته شده را بساز.
فعل را با شناسنامه بخوان
زمان، شخص، شمار و معلوم یا مجهولبودن فعل را مشخص کن. این اطلاعات به یافتن فاعل آشکار، ضمیر پنهان یا نائب فاعل کمک میکند.
واژه یا گروه | نوع واژه | عامل | پرسش نحوی | نقش | نشانهٔ اعراب | ترجمه
فاعل را با انجامدهندهٔ فعل بسنج
در جملهٔ «کَتَبَ الطّالبُ الدرسَ»، الطالب انجامدهندهٔ نوشتن است. هماهنگی با فعل و معنای جمله را با هم ببین؛ نزدیکترین اسم همیشه فاعل نیست.
مفعول را از پذیرندهٔ عمل پیدا کن
در همان مثال، الدرس چیزی است که عمل نوشتن بر آن انجام شده است. پرسش «چه چیزی را؟» میتواند کمک کند، اما ساخت فعل و معنای جمله باید آن را تأیید کند.
مبتدا و خبر را یک گروه کامل ببین
در جملهٔ اسمیه، خبر ممکن است یک واژه، گروه یا جمله باشد. پس از یافتن مبتدا، بپرس چه خبری دربارهٔ آن داده شده و مرز کامل خبر کجاست.
جار و مجرور را با حرف آغاز کن
حرف جر و اسم پس از آن یک گروه میسازند. نقش این گروه در جمله و حرکت درونی اسم را جدا گزارش کن؛ یک واژه میتواند در گروهی بزرگتر سهم داشته باشد.
وابسته را با هسته پیوند بده
صفت، مضافالیه یا ضمیر متصل را بدون اسم یا هستهٔ مربوط تحلیل نکن. ابتدا مرز گروه اسمی را مشخص و سپس نقش کل گروه را در جمله تعیین کن.
نائب فاعل را از جملهٔ مجهول دنبال کن
اگر فعل مجهول است، انجامدهنده حذف میشود و پذیرندهٔ قدیمیِ عمل جایگاه تازهای میگیرد. نقش را فقط از معنی فارسی حدس نزن؛ ساخت فعل نیز باید مجهولبودن را نشان دهد.
حرکت را نتیجهٔ نقش بدان
پس از تعیین نقش، نشانهٔ اعراب را مطابق نوع و شمار واژه انتخاب کن. حرکت پایانی نقطهٔ شروعِ مطمئن برای حدس نقش نیست، چون ممکن است در متن نوشته نشده باشد.
با ترجمه و حذف آزمایشی کنترل کن
ترجمه کن و ببین انجامدهنده، پذیرنده و گزاره روشناند. سپس یک گروه را موقتاً حذف کن تا وابستگی آن آشکار شود. برای مرحلهٔ پایانی از راهنمای حرکتگذاری استفاده کن.