عددها و ساختارها برای تمرین ساخته شدهاند. ثابتها و روشهای مورد نیاز را مطابق کتاب درسی و صورت هر سؤال به کار ببر.
۱. مول و جرم
سؤال: اگر جرم مولی مادهای ۴۰ گرم بر مول باشد، ۱۰ گرم از آن چند مول است؟
پاسخ پیشنهادی
مقدار ماده برابر جرم تقسیم بر جرم مولی است: ۱۰÷۴۰=۰٫۲۵ مول.
۲. مولاریته
سؤال: ۰٫۲۰ مول حلشونده در محلولی با حجم ۵۰۰ میلیلیتر قرار دارد. مولاریته را پیدا کن.
پاسخ پیشنهادی
حجم ۰٫۵۰۰ لیتر است؛ پس M=n/V=۰٫۲۰÷۰٫۵۰۰=۰٫۴۰ مول بر لیتر.
۳. رقیقسازی
سؤال: از ۱۰۰ میلیلیتر محلول ۰٫۸ مولار، پس از افزودن حلال حجم را به ۴۰۰ میلیلیتر میرسانیم. غلظت نهایی چقدر است؟
پاسخ پیشنهادی
با ثابتبودن مقدار حلشونده، M₁V₁=M₂V₂؛ بنابراین M₂=(۰٫۸×۱۰۰)÷۴۰۰=۰٫۲ مولار.
۴. اسید و باز مزدوج
سؤال: در واکنش NH₃+H₂O⇌NH₄⁺+OH⁻، جفتهای اسید و باز مزدوج را مشخص کن.
پاسخ پیشنهادی
NH₃/NH₄⁺ یک جفتاند که با یک پروتون تفاوت دارند؛ H₂O/OH⁻ نیز جفت دیگر است. در جهت نوشتهشده، آب پروتون میدهد و آمونیاک میپذیرد.
۵. عدد اکسایش
سؤال: عدد اکسایش گوگرد را در SO₂ با فرض عدد اکسایش معمول اکسیژن تعیین کن.
پاسخ پیشنهادی
مولکول خنثی است؛ اگر عدد گوگرد x باشد، x+۲(−۲)=۰ و در نتیجه x=+۴.
۶. پتانسیل سلول
سؤال: اگر پتانسیل کاهش کاتد ۰٫۸۰ ولت و پتانسیل کاهش آند ۰٫۳۰ ولت باشد، پتانسیل سلول را حساب کن.
پاسخ پیشنهادی
با استفاده از پتانسیلهای کاهش، E سلول برابر E کاتد منهای E آند است: ۰٫۸۰−۰٫۳۰=۰٫۵۰ ولت.
۷. گروه عاملی
سؤال: در ساختار CH₃COOH گروه عاملی را نام ببر و اتمهای شاخص آن را مشخص کن.
پاسخ پیشنهادی
گروه کربوکسیل دیده میشود؛ کربنِ متصل با پیوند دوگانه به یک اکسیژن و با پیوند یگانه به بخش OH آرایش شاخص را میسازد.
۸. سیرشدگی
سؤال: چرا CH₂=CH₂ هیدروکربنی سیرنشده است و در یک واکنش افزایشی کدام بخش تغییر میکند؟
پاسخ پیشنهادی
میان دو کربن پیوند دوگانه وجود دارد. در افزایشی، بخش مناسب پیوند چندگانه تغییر میکند و اتمهای تازه به دو کربن افزوده میشوند.
۹. قانون هس
سؤال: اگر واکنشی را وارونه کنیم، تغییر آنتالپی آن چه تغییری میکند؟ اگر همهٔ ضرایب دو برابر شوند چه؟
پاسخ پیشنهادی
با وارونگی، علامت ΔH عوض میشود. با دوبرابرشدن همهٔ ضرایب، مقدار ΔH نیز دو برابر میشود.
۱۰. واکنشدهندهٔ محدودکننده
سؤال: در واکنش A+2B→C، اگر ۳ مول A و ۴ مول B داشته باشیم، کدام ماده محدودکننده است و چند مول C میتواند تشکیل شود؟
پاسخ پیشنهادی
برای مصرف ۳ مول A به ۶ مول B نیاز است اما ۴ مول داریم؛ پس B محدودکننده است. نسبت ۲ مول B به ۱ مول C است، بنابراین ۲ مول C تشکیل میشود.
چطور خودتصحیح کنی؟
برای محاسبه، داده و واحد، رابطه، جایگذاری و جواب نهایی را جدا امتیاز بده؛ برای مفهوم، نام، شاهد ساختاری و توضیح را بسنج. از نمونه سؤال تألیفی شیمی و روش حل مسائل شیمی برای دور بعد استفاده کن.