روش اجرای آزمونک
پاسخها را ابتدا بدون کتاب و بدون بازکردن بخش کلید بنویس. کنار هر سؤال میزان اطمینان خود را از صفر تا دو ثبت کن. پس از تصحیح، خطای دانشی، بدخوانی یا پاسخ ناقص را جدا کن.
مفهوم درست | قید و جهت | رابطهٔ علت و پیامد | شاهد شکل یا متن | واژهٔ دقیق | پاسخ به همهٔ بخشها
۱. غشا و انتقال ماده
سؤال: در شکلی، مادهای برخلاف شیب غلظت و با کمک پروتئین غشایی جابهجا میشود. نوع انتقال را نام ببرید و دو شاهد بنویسید.
پاسخ پیشنهادی
انتقال فعال؛ حرکت برخلاف شیب غلظت و دخالت سازوکار پروتئینی همراه با تأمین انرژی، شواهد تشخیصاند.
۲. درست و نادرست با اصلاح
سؤال: «در نقطهٔ تعادل، حرکت همهٔ ذرهها از دو سوی غشا متوقف میشود.» ارزش گزاره را تعیین و بخش نادرست را اصلاح کنید.
پاسخ پیشنهادی
نادرست؛ در تعادل، حرکت ذرهها میتواند ادامه داشته باشد اما تغییر خالص دو سو صفر یا متعادل است.
۳. شکل دستگاه گوارش
سؤال: چرا محل تولید یک ترشح را نباید همیشه با محل اثر آن یکسان دانست؟ پاسخ را بهصورت یک زنجیرهٔ سهمرحلهای بنویسید.
پاسخ پیشنهادی
ترشح در ساختار مشخص تولید یا آزاد میشود، از مسیر تعیینشده جابهجا میشود و در بخش هدف بر مادهٔ مناسب اثر میگذارد؛ پس مبدأ و محل اثر میتوانند متفاوت باشند.
۴. مقایسهٔ تنظیم عصبی و هورمونی
سؤال: این دو نوع تنظیم را فقط در دو معیار «نوع پیام» و «مسیر رسیدن به هدف» مقایسه کنید.
پاسخ پیشنهادی
در تنظیم عصبی، پیام در مسیر یاختهها و ارتباطهای عصبی منتقل میشود؛ در تنظیم هورمونی، پیام شیمیایی از راه محیط داخلی به یاختهٔ هدف میرسد. جزئیات دقیق باید با سطح کتاب نوشته شود.
۵. ژنتیک و ژننمود
سؤال: فردی صفت غالب را نشان میدهد. چرا از فننمود او بهتنهایی نمیتوان یکی از دو ژننمود ممکن را قطعی انتخاب کرد؟
پاسخ پیشنهادی
زیرا در الگوی غالب و مغلوب، بیش از یک ژننمود میتواند فننمود غالب یکسان بسازد؛ برای تفکیک به دادهٔ آمیزش یا سابقهٔ مرتبط نیاز است.
۶. تقسیم یاخته
سؤال: برای مقایسهٔ دو مرحلهٔ تقسیم، سه ستون مناسب برای جدول پاسخ پیشنهاد کنید و بگویید چرا «ظاهر شکل» بهتنهایی کافی نیست.
پاسخ پیشنهادی
جایگاه فامتنها، وضعیت رشتههای دوک و رویداد اصلی هر مرحله؛ ظاهر بدون تعیین جهت، مرحله و ساختارهای درگیر میتواند چند برداشت بسازد.
۷. نفرون و تشکیل ادرار
سؤال: در تحلیل کاهش بازجذب یک ماده، سه حلقهٔ پیامد را از مجرا تا دفع بنویسید.
پاسخ پیشنهادی
مقدار کمتری از ماده از مایع درون مجرا به محیط داخلی بازمیگردد، مقدار بیشتری در مسیر لوله باقی میماند و دفع آن میتواند افزایش یابد؛ قیدهای سؤال باید حفظ شوند.
۸. فتوسنتز و تنفس یاختهای
سؤال: چرا افزایش یک عامل محیطی لزوماً آهنگ فرایند را بدون محدودیت افزایش نمیدهد؟
پاسخ پیشنهادی
زیرا فرایند به چند عامل وابسته است و پس از رفع محدودیت یک عامل، عامل دیگری میتواند محدودکننده شود؛ نتیجه باید در دامنهٔ دادهها بیان شود.
۹. تولیدمثل و لقاح
سؤال: برای دنبالکردن سرنوشت یک یاختهٔ تولیدمثلی در شکل، چه چهار دادهای را باید ثبت کرد؟
پاسخ پیشنهادی
نام و مرحلهٔ یاخته، محل تشکیل، مسیر یا تغییر بعدی و یاخته یا ساختار حاصل.
۱۰. سؤال چندبخشی
سؤال: یک پاسخ زیست برای سؤال «نام ببرید و علت بیاورید» فقط نام ساختار را نوشته است. نقص پاسخ چیست و چگونه اصلاح میشود؟
پاسخ پیشنهادی
بخش علت بیپاسخ مانده است. پس از نام ساختار باید ویژگی یا سازوکاری نوشته شود که آن را به پیامد خواستهشده وصل کند.
تحلیل نتیجه
سؤالهای غلط را بر اساس مفهوم، قید، شکل و پاسخنویسی دستهبندی کن. برای شکلها از راهنمای شکل زیست و برای تصحیح از روش خودتصحیحی استفاده کن.