۲۰ امتحان نهایی / راهنمای درس
فرض، حکم، دلیل

هندسه امتحان نهایی؛
اثبات را بازسازی کن

متن اثبات را حفظ نکن. از فرض‌ها شروع کن، حکم را روبه‌رو بگذار و برای هر پله دلیل مشخص بساز.

شکل را از صورت سؤال دوباره بساز

نقطه‌ها، خط‌ها و رابطه‌های داده‌شده را یکی‌یکی منتقل کن. چیزی را فقط به‌دلیل ظاهر شکل فرض نکن. کنار هر نشانه بنویس از کدام عبارت سؤال آمده تا دادهٔ واقعی از برداشت چشمی جدا بماند.

فرض و حکم را دو ستون کن

آنچه داده شده در ستون فرض و آنچه باید ثابت یا محاسبه شود در ستون حکم قرار بده. سپس از حکم به عقب فکر کن: برای رسیدن به آن چه رابطه‌ای لازم است؟ این فکر عقب‌رو را با حرکت جلو از فرض‌ها به هم وصل کن.

هر پلهٔ اثبات یک دلیل می‌خواهد

در تمرین، دو ستون «نتیجه» و «دلیل» بساز. اگر دلیل یک سطر را نمی‌توانی نام ببری، همان‌جا شکاف استدلال است.

قضیه را در سه جهت تمرین کن

یک‌بار نام یا حکم قضیه را ببین و فرض‌های لازم را بگو؛ بار دیگر فرض‌ها را ببین و نتیجه را بازیابی کن؛ در نوبت سوم، یک شکل تازه پیدا کن و توضیح بده چرا قضیه در آن قابل استفاده است.

رسم کمکی را با هدف انتخاب کن

قبل از افزودن خط یا نقطه، بنویس قرار است چه رابطه‌ای را آشکار کند. رسم زیاد و بی‌هدف شکل را شلوغ می‌کند. بعد از رسم، مشخص کن کدام فرض یا قضیه اجازهٔ استفاده از آن را می‌دهد.

محاسبه و اثبات را مخلوط نکن

اگر سؤال هم رابطه‌ای را ثابت و هم مقداری را محاسبه می‌کند، بخش‌ها را جدا شماره‌گذاری کن. نتیجهٔ اثبات را در بخش محاسبه به‌وضوح به کار ببر. مسیر عددی باید همان‌قدر خوانا باشد که مسیر منطقی.

اشتباه شکل را از اشتباه استدلال جدا کن

گاهی داده درست منتقل نشده و گاهی قضیه نامناسب انتخاب شده است. در تصحیح، اولین نقطهٔ خطا را علامت بزن: رسم، تشخیص فرض، انتخاب رابطه، یا نتیجه‌گیری. برای هر دسته یک تمرین کوتاه بساز.

اثبات ناقص را کامل کن

یکی از سطرهای میانی یک اثبات تمرینی را بپوشان و آن را بازسازی کن. سپس دلیل سطر قبل و بعد را توضیح بده. این تمرین از حفظ‌کردن ترتیب جمله‌ها عبور می‌کند و پیوند مراحل را می‌سنجد.

بازبینی هندسه

  1. همهٔ داده‌ها درست روی شکل آمده‌اند؟
  2. حکم دقیقاً پاسخ داده شده است؟
  3. هر نتیجه دلیل دارد؟
  4. نمادگذاری در طول پاسخ ثابت مانده است؟

برای کنترل خطاهای اجرایی، کاربرگ کنترل پاسخ را با تمرین‌های هندسه پر کن.

راهنمای ریاضی

استدلال خواناتر

پاسخ تشریحی کاهش بی‌دقتی سؤال ناآشنا راهنمای رشته ریاضی اثبات گسسته خط در هندسه تحلیلی دایره بردار مقاطع مخروطی رأس‌های متناظر را مرتب کن هر رأس را جدا تبدیل کن ضلع و زاویهٔ مقابل را جفت کن شرط فاصله را به مجموعهٔ نقاط تبدیل کن ۱۰ مسئلهٔ تألیفی از شکل تا اثبات فاصلهٔ نقطه تا خط را بدون خطای علامت حساب کن مساحت مثلث مختصاتی را با دو بردار بساز هم‌نهشتی را با تناظر رأس‌ها و دلیل کامل ثابت کن روابط طولی مثلث قائم را از نام قطعه‌ها حل کن زاویه و کمان دایره را از محل رأس حل کن توان نقطه، وتر و مماس را با قطعه‌های درست حل کن معادلهٔ دایره را از مرکز و شعاع بساز مماس یا قاطع بودن خط و دایره را تشخیص بده چهارضلعی‌های خاص را اثبات کن رسم کمکی هدفمند انتخاب کن ضرب داخلی و زاویهٔ بردارها را کنترل کن معادلهٔ برداری و پارامتری خط را بساز سهمی را از رأس تا خط هادی بساز بیضی را با نیم‌محورها و کانون رسم کن هذلولی را با رأس، کانون و مجانب رسم کن حجم و مساحت جسم مرکب را تجزیه کن مراکز مثلث را از خطوط سازنده بشناس مساحت مثلث را از دادهٔ مناسب بساز ۱۰ سؤال هندسه یازدهم با پاسخ ۱۰ سؤال هندسه دهم با پاسخ ۱۰ سؤال هندسه دوازدهم با پاسخ برنامهٔ ۱۴روزهٔ هندسه برنامهٔ ۱۴روزهٔ هندسهٔ تحلیلی برنامهٔ ۱۴روزهٔ اثبات هندسه ۸ سؤال سینوس و کسینوس ۱۰ سؤال معادله دایره ۱۰ سؤال تشابه و قضیه تالس ۱۰ سؤال توان نقطه، وتر و مماس ۱۰ سؤال بیضی و کانون ۱۰ سؤال ضرب داخلی و زاویه ۱۰ سؤال خط برداری و پارامتری ۱۰ سؤال هذلولی و مجانب ۱۰ سؤال سهمی و خط هادی ۱۰ سؤال هم‌نهشتی مثلث ۱۰ سؤال فاصلهٔ نقطه تا خط ۱۰ سؤال روابط طولی مثلث قائم ۱۰ سؤال چهارضلعی‌های خاص ۱۰ سؤال زاویه و مماس دایره ۱۰ سؤال حجم و مساحت ۱۰ سؤال مؤلفه و اندازه ۱۰ سؤال انتخاب رسم کمکی