جملهها برای تمرین ساخته شدهاند. دامنهٔ قواعد و شیوهٔ حرکتگذاری را با کتاب درسی پایهٔ خودت تطبیق بده.
۱. ترجمهٔ فعل
سؤال: «کَتَبَ الطّالبُ جوابَهُ بِدِقَّةٍ» را ترجمه کن و مرجع ضمیر «هُ» را بنویس.
پاسخ پیشنهادی
دانشآموز پاسخِ خود را با دقت نوشت. ضمیر «هُ» به «الطالب» برمیگردد و مالکیت پاسخ را نشان میدهد.
۲. معنی واژه از بافت
سؤال: در «یَبحثُ العالِمُ عن دلیلٍ واضحٍ»، معنای «یَبحثُ» را از بافت بنویس.
پاسخ پیشنهادی
یعنی جستوجو یا پژوهش میکند. عبارت «عن دلیل» نشان میدهد فعل دربارهٔ جستوجوی دلیل است.
۳. تحلیل صرفی
سؤال: «یَکتُبونَ» را از نظر نوع فعل، زمان، شخص و شمار تحلیل کن.
پاسخ پیشنهادی
فعل مضارع، غایب، جمع و مذکر است. واوِ جمع و نون پایانی در تشخیص ساخت کمک میکنند.
۴. فاعل و مفعول
سؤال: در «قَرَأَتِ الطّالبةُ الکتابَ»، فاعل و مفعول را مشخص کن.
پاسخ پیشنهادی
«الطالبةُ» فاعل و «الکتابَ» مفعولبه است. حرکت پایانی و معنی جمله هر دو تحلیل را پشتیبانی میکنند.
۵. معلوم و مجهول
سؤال: در «کُتِبَ الدرسُ»، فعل معلوم است یا مجهول و «الدرسُ» چه نقشی دارد؟
پاسخ پیشنهادی
فعل مجهول است و «الدرسُ» نائب فاعل است؛ انجامدهنده در جمله ذکر نشده و چیزی که عمل بر آن رخ داده جایگاه نائب فاعل گرفته است.
۶. صفت و موصوف
سؤال: در «شاهَدتُ منظراً جمیلاً»، صفت و موصوف را تعیین و یک هماهنگی را ذکر کن.
پاسخ پیشنهادی
«منظراً» موصوف و «جمیلاً» صفت است. هر دو نکره و منصوباند و در جنس و شمار نیز هماهنگی دارند.
۷. اسم تفضیل
سؤال: «العِلمُ أنفَعُ مِنَ المالِ» را ترجمه و اسم تفضیل را مشخص کن.
پاسخ پیشنهادی
دانش سودمندتر از مال است. «أنفعُ» اسم تفضیل و «مِنَ المال» طرف مقایسه را معرفی میکند.
۸. شرط
سؤال: در «إن تَجتَهِدْ تَنجَحْ»، فعل شرط، جواب شرط و معنی رابطه را بنویس.
پاسخ پیشنهادی
«تجتهد» فعل شرط و «تنجح» جواب شرط است؛ معنی: اگر کوشش کنی، موفق میشوی. موفقیت به تحقق شرط پیوند داده شده است.
۹. استثنا
سؤال: در «حَضَرَ الطلّابُ إلّا طالباً»، مستثنی را پیدا کن و معنی جمله را بنویس.
پاسخ پیشنهادی
«طالباً» مستثنی است؛ دانشآموزان بهجز یک دانشآموز حاضر شدند. «إلّا» مرز گروه استثنا را نشان میدهد.
۱۰. درک متن کوتاه
متن: «یَقرَأُ سامرٌ کلَّ یومٍ. هو یَکتُبُ الکلماتِ الجدیدةَ فی دَفترِهِ.» سؤال: سامر با واژههای تازه چه میکند؟
پاسخ پیشنهادی
آنها را در دفترش مینویسد. عبارت «یكتب الكلمات الجديدة في دفتره» شاهد مستقیم پاسخ است.
چطور خودتصحیح کنی؟
خطا را به واژه، فعل، ضمیر، نقش، اعراب یا ترجمه تقسیم کن و برای همان دسته یک جملهٔ تازه بساز. از نمونه سؤال تألیفی عربی و نقش و اعراب برای مرور استفاده کن.